Veel beleggers staan momenteel aan de zijlijn, gretig speurend naar de eerste tekenen van herstel. Over wat daarvoor nodig is worden door strategen vele rapporten geschreven. Een overzicht van hun recept voor herstel, met politieke actie als belangrijk ingrediënt.

Volgens het economieboekje kunnen koopgrage consumenten en investerende bedrijven herstel in beweging zetten. Nu ligt dat iets anders, merken de strategen op. Mohamed el-Erian, mede-chief investment officer van obligatiebelegger Pimco, geeft aan dat de groeivertraging mede is veroorzaakt door problemen bij de consument. Hij noemt het verontrustend dat in de Verenigde Staten een groot deel van de bevolking geen of slecht betaald werk heeft. De consument heeft daardoor weinig vertrouwen in de toekomst en zal de hand op de knip houden, verwacht Dave Rosenberg, strateeg van het Canadese beleggingshuis Gluskin Sheff. De strateeg haalt cijfers aan waaruit blijkt dat het consumentenvertrouwen momenteel lager is dan tijdens de crisis in 1987 en na de aanslagen in 2001.

Kapitaalpositie
De verslechterde kredietvoorwaarden zijn volgens Rosenberg voor bedrijven reden om pas op de plaats te maken. Rosenberg – bekend om zijn bearish kijk op de aandelenmarkten – schetst een herstel dat wordt gestimuleerd door betere kredietvoorwaarden. Volgens de strateeg kan dit een stevige basis leggen onder de aandelenmarkten en de weg vrijmaken voor herstel. Zolang financiering voor bedrijven duur of niet te krijgen is, blijven investeringen immers beperkt. Iets waar naast de Amerikaanse ook de Europese bedrijven last van hebben. Daarom moeten vooral de Europese banken hun zaakjes beter op orde brengen, betoogt Rosenberg. Hij was met die oproep IMF-directeur Christine Lagarde drie dagen voor. Zij riep de banken tijdens de recente Fed-bijeenkomst in Jackson Hole op om hun kapitaalpositie te verbeteren.
De kredietmarkt kan in Europa worden gesteund door een gezamenlijke lening van de Europese overheden, verwacht Jim O’Neill, bestuursvoorzitter van Goldman Sachs Asset Management. Hij verwijst naar een eerder advies van de economische denktank Bruegel om een eurobond uit te geven. De herfinanciering tegen aantrekkelijker voorwaarden zou de schuldpositie van de eurolanden flink kunnen verbeteren. Volgens O’Neill kan zo’n lening positief bijdragen aan fiscale eenheid in Europa en daarmee het investeringsklimaat verbeteren.

China
Waar moet de mondiale groei vandaan komen als de consument en het bedrijfsleven op zich laten wachten? Strateeg chief economist Steen Jacobsen van de Deense Saxo Bank verwacht dat de economische groei in de VS en in Europa wordt gestimuleerd nu de VS door de lage dollar en de lage loonkosten zijn concurrentiepositie heeft verbeterd. Hij verwijst naar Made in America, again, een rapport van de Boston Consultancy Group, dat laat zien dat de VS slechts een paar jaar verwijderd is van een situatie waarin men weer kan concurreren met Azië. De dollar zal eerst verzwakken en dan uiteindelijk versterken. Een ontwikkeling die Jakobsen een teken van een zelfhelende economie noemt.
O’Neill, van Goldman Sachs Asset Management, verwacht op zijn beurt meer van China. De economische groei in China wordt door diverse strategen gezien als een aantrekkelijke stimulans voor de wereldeconomie. Duitsland exporteert nu al meer naar de BRIC-landen dan naar Frankrijk. Dankzij het communistische karakter van China is het de overheid die alles op alles zet om de economie te stimuleren. O’Neill illustreert zijn betoog met een quote uit een FT-artikel waarin de Communistische partij van China (CPC) niet ’s werelds grootste politieke partij maar ’s werelds grootste Kamer van Koophandel wordt genoemd.

Politiek
El-Erian, Rosenberg en O’Neill zijn het erover eens dat een belangrijke verantwoordelijkheid ligt bij de politiek. Die moet middels maatregelen het vertrouwen bij bedrijven en consumenten terugbrengen. O’Neill heeft nog het meeste vertrouwen in de overheid. Het tijdelijke verbod op shortselling in diverse Europese landen zet volgens hem niet veel zoden aan de dijk, maar is meer een bewijs van de serieuze aanpak van de overheden om het herstel te stimuleren. Volgens Rosenberg zijn politici in de regel te laat met hun maatregelen. Hij wijst op de aanhoudende discussie in de Verenigde Staten over het pakket van fiscale maatregelen rond het schuldenplafond en de problemen van de Franse regering – die de leden van het kabinet moest terugroepen van vakantie – om een val van de bankaandelen te stoppen.

El-Erian van Pimco geeft aan dat Amerikaanse politici om serieus herstel te bereiken hun ambities voor de verkiezingen opzij moeten zetten. Ze hebben al hun energie nodig om zich te richten op het creëren van banen, het beheersen van de inflatie en het herstellen van het financiële vertrouwen. Een strategie die niet alleen om kortetermijnmaatregelen vraagt, maar ook om plannen voor de komende jaren, aldus El-Erian. Gelijktijdige maatregelen zijn nodig voor de woning- en arbeidsmarkt en in de banken- en infrastructuursector. Politici kunnen daarbij een voorbeeld nemen aan huishoudens en bedrijven, vindt El-Erian. Die hebben veel obstakels overwonnen door een oplossingsgerichte aanpak. Door in actie te komen en buiten de gebaande paden te treden, kunnen overheden volgens hem hetzelfde doen om de economie weer op gang te krijgen.