Sterke en tegenvallende Amerikaanse macro-economische cijfers wisselen elkaar momenteel in hoog tempo af. Dat maakt het lastig om een goede barometerstand van de Amerikaanse economie te geven. De Tilburgse econoom Alfred Slager ziet de nodige uitdagingen, maar is per saldo optimistisch: “De VS weet altijd positief te verrassen aan het eind van de economische cyclus.”

Een willekeurige handelsdag in januari. Beleggers kijken reikhalzend uit naar een reeks Amerikaanse macro-economische cijfers. Twee cijfers vallen tegen: de detailhandelsverkopen over de afgelopen maand zijn weliswaar gestegen, maar minder sterk dan verwacht. En het consumentenvertrouwen laat een onverwachte daling zien. Maar daar staan ook twee positieve verrassingen tegenover: de industriële productie en de capaciteitsbenutting pakken hoger uit dan voorzien.
Deze situatie is kenmerkend: goede en slechte cijfers wisselen elkaar af, met grillige reacties van beleggers als gevolg. Dat maakt het lastig om de stand van de Amerikaanse economie te duiden. Stevent deze af op de zo gevreesde double dip of zet zij de weg naar herstel in?

Sterker risicobewustzijn
Alfred Slager, econoom aan de Tilburg School of Economics and Management van de Universiteit van Tilburg, acht de kans op een dubbele dip klein. “Dat verschijnsel is in het verleden slechts zeer zelden voorgekomen”, zegt hij. “Ik heb het gevoel dat eerder sprake is van een sterker risicobewustzijn dan dat in de cijfers is terug te zien dat zo'n dubbele dip ophanden is.”
Slager houdt eerder rekening met een voortkabbelende economische groei. “Het houdt niet over. De Amerikaanse economie is robuuster dan algemeen wordt gedacht, maar de groei is niet zo sterk als bij een normaal economisch herstel.”
Omdat de werkgelegenheid zich nog niet krachtig herstelt en de koopkracht van de Amerikaanse consument dus nog niet sterk aantrekt, kunnen de huidige hoge grondstoffenprijzen niet volledig worden doorberekend aan de consument, stelt Slager. Hierdoor zullen de bedrijfswinsten volgens hem dit jaar niet zo sterk stijgen als in 2010, waardoor de werkgelegenheid nog steeds niet goed kan aantrekken. “Het is een onprettige houdgreep”, concludeert Slager.

Verkrapping
De onderzoeker signaleert drie grote uitdagingen waar de VS voor staat. Ten eerste de terugtrekking van de Federal Reserve. Na de monetaire verruiming moet het stelsel van centrale banken de teugels vroeg of laat weer aantrekken. “Maar dat proces moet wel goed gemanaged worden. Een te snelle verkrapping kan leiden tot grote problemen: renteverhogingen die de economische groei smoren en dalende beurskoersen.”
Het tweede zorgpunt is de Amerikaanse huizenmarkt. “De ergste pijn lijkt geleden, maar dat wil niet zeggen dat het nu bergop gaat. Er vinden nog steeds veel executieveilingen plaats”, meent Slager, die verwacht dat de huizenprijzen voorlopig nog wel onder druk blijven. “Voor het herstel van de huizenmarkt is het van belang dat het consumentenvertrouwen aantrekt. Maar dat staat nog onder druk.”

Zelfvertrouwen
De derde uitdaging is herstel van het zelfvertrouwen van de Amerikanen, dat een flinke deuk heeft gekregen door de opmars van China. “De Amerikanen lijken collectief bij de pakken neer te zitten. Dat verlamt de innovatieve capaciteit van het land”, meent Slager, die parallellen ziet met het eind van de jaren tachtig, toen de VS moeite had om op te boksen tegen het steeds machtiger wordende Japan.
Hij ziet dat gebrek aan zelfvertrouwen echter als een tijdelijk fenomeen. “De Amerikanen hebben van nature een ongekende drang tot vernieuwing en innovatie. Ik verwacht dat ze dat wel weer oppakken en nieuwe producten gaan ontwikkelen. Ze moeten even door hun eigen psychologische dip heen.”
De dollarkoers kan volgens Slager weleens voor een positieve verrassing zorgen. “De Amerikaanse munt is de laatste maanden flink omhoog geholpen door de crises in het eurogebied. Maar het zou mij niet verbazen als het sentiment draait: als beleggers zich gaan realiseren dat de eurolanden na elke crisis steeds een stap dichter bij integratie komen en er sterker uitkomen zullen zij hun vertrouwen in de euro terugwinnen.” Die ontwikkeling kan de dollarkoers onder druk zetten en dat kan leiden tot een gunstiger exportpositie van de VS.

Innoverend vermogen
Hoewel Slager op korte termijn geen wonderen verwacht, is hij op langere termijn wel optimistisch over de Amerikaanse economie. “De VS wordt met enige regelmaat door economen en beleggers afgeschreven. Maar het land heeft een bijzonder krachtig innoverend vermogen dat je niet moet uitvlakken. De geschiedenis wijst uit dat de VS altijd positief weet te verrassen aan het eind van de economische cyclus.”