In deze tijd van het jaar komt iedereen weer met de voorspellingen voor het komende jaar. Lijvige rapporten van vermogensbeheerders en banken onder pakkende titels als “Langzamer voor langer”,“Neerwaartse trend in winsten en koersen blijft bestaan”, “Alle ogen gericht op Europa” en “De grote ontschulding”, “Van wanhoop naar hoop”. 


Titels als “2012 wordt het jaar van aandelen” vind je niet meer terug, vorig jaar nog wel. Het algemene beeld strekt niet tot veel optimisme. Morgan Stanley, van wie de eerlijkheid gebied te zeggen dat ze vorig jaar ook al niet zo positief waren, ziet het in 2012 ook nog niet zitten.

Beleggers moeten rekening houden met lagere en beweeglijker groei. In een dergelijk klimaat zullen aandelenbeurzen niet floreren. Morgan Stanley trekt de analogie met Japan in de jaren negentig. Een afbouw van de schulden in dat land betekende een lage vraag naar geld en dus blijvend lage rentes. De groei in Japan was afhankelijk van het fiscale beleid en de exporten ofwel de groei in het buitenland. Zo zal dat ook in Europa zijn. De fiscale soberheid in Europa leidt tot negatieve groei, die alleen voorkomen kan worden wanneer de exporten flink groeien.

Banken in Europa zijn te afhankelijk van kapitaalmarkten voor de financiering van hun activa en zullen daarom verder gaan met het verkorten van hun balans. Zij zullen kredietverlening verminderen, te beginnen buiten Europa. Een fenomeen dat nu al plaatsvindt. Aziatische banken melden dat Europese banken zich terugtrekken uit Azië. En dat brengt mij op de vooruitzichten van Russel Napier, strateeg van het effectenhuis CLSA. De titel van zijn stuk luidt “Nationaal Kapitalisme”. Binnenlandse besparingen moeten gebruikt worden om nationale overheden te financieren. Bij de inzet van kapitaal geldt steeds vaker eigen land eerst, een soort van een protectionisme waardoor kapitaal minder makkelijk de barrières van nationale grenzen zal nemen. Uiteindelijk zal dit volgens Napier leiden tot minder krediet, hogere rentes en dat zal dan weer leiden tot lagere groei.

Je ziet de “eigen land eerst” mentaliteit ook terug bij banken. De ECB stelt ruime middelen ter beschikking aan Europese banken om een kredietschaarste te voorkomen. Dat heeft nog een bijkomend voordeel. Als bedrijven niet willen lenen dan willen overheden dat wel. Europese banken kunnen overheidsobligaties van hun eigen land blijven kopen en ook nog een winstje maken waarmee hun eigen vermogen versterkt kan worden. Een Italiaanse bank betaalt de ECB 1% voor de lening en koopt Italiaanse overheidsobligaties met een rendement van 6,7%. Dat lijkt een leuk handeltje, tenzij de schulden van het eigen land afgewaardeerd moeten worden. Ook bij Robeco zijn we niet zo optimistisch over de groei. De wereldeconomie vertraagt. Japan en de VS ontsnappen aan een 'dubbele dip' en laten bescheiden groei zien, mits de eurocrisis niet uit de hand loopt. De schuldencrisis verdwijnt volgend jaar nog niet, en een sterke stijging van de aandelenmarkt ligt daarmee niet voor de hand. Maar de overtuiging dat de ECB de zaak niet uit de hand laat lopen, zal helpen. Dus toch weer de ECB als reddende engel.